Weefgetouwen in de middeleeuwen

door Marije Cornelisdochter

Kaartweefgetouw nog ingespannen met 52 kaartjes eveneens opgegraven uit het Oseberg schip. Het Oseberg schip stamt uit de Vikingperiode.

Een zgn. warp weighted loom zoals die is afgebeeld in het Utrecht Psalter, folio 84r, wat is vervaardigd omstreeks 820-840 in de benedictijner abdij Hautvillers bij Epernay. Boven het origineel, onder een duidelijkere lijntekening.

Nogmaals een warp weighted loom, datum en bron onduidelijk, gezien de stijl van de kleding gok ik op de 10e eeuw. Plaatje afkomstig uit 5000 jaar dagelijks leven, de middeleeuwen.

Plaatje uit ca. 1250 van een horizontaal (liggend) weefgetouw met hevel en pedalen. Het originele manuscript is te vinden in het Trinity College, Cambridge dit plaatje komt uit Cathedral, Forge, and Waterwheel met als ondertitel "Technology and Invention in the Middle Ages" geschreven door Frances and Joseph Gies, uitgeverij HarperPerennial, 1995, ISBN 0-06-016590-1.

Een vrij onduidelijk plaatje uit het 14e eeuwse Manesse Manuscript uit de folio 285. Duidelijk herkenbaar zijn de bandweefkam en het aanslagmes. Verder lijkt het erop dat er voor de bandweefkam, kaartweefkaartjes zitten en de dame het haar van de heer met zijn hand onder haar rokken, afslaat met het aanslagmes en mee weeft? Misschien nog vreemder is het feit dat het weefsel aan de verkeerde kant van de kam zit.
Alhoewel de illustratie getekend lijkt te zijn door iemand die geen verstand heeft van weven, is het de vroegste afbeelding van een bandweefkam die ik heb kunnen vinden. Mogelijk is dat de afbeelding meer symbolisch bedoelt is.

Reliëf van ë, 1337-42, Campanile, Duomo, Florence. Getouw met twee hevels. In haar hand houdt ze een weefschuitje.

Gelijkenis over de wijsheid van God.Bijbel (BNF Grec 135, fol. 222v), 1361-1362.

Den Haag KB, 76 F 21, Book of Hours Paris; c. 1400-1410, Mary weaving in the temple, Fol. 14r: min. Groot staand weefgetouw met (v.l.n.r) breedhouder,kaartjes, aanslagmes en spoel. Maria is hier aan het kaartweven.

De mulieribus claris (BNF Fr. 598), begin van de 15e eeuw. Minerva (fol.13), diverse ambachten waaronder rechtsonder in de hoek, weven. Het weefgetouw heeft ëën hevel en pedalen.

De mulieribus claris (BNF Fr. 598), begin van de 15e eeuw. Arachne (fol. 29)hangt aan de galg ? Kaartweefgetouw, met links vlak voor de galg de kaartweefkaartjes en in haar handen een aanslagmes.

De mulieribus claris (BNF Fr. 598), begin van de 15e eeuw. Penelope (fol. 58). Halfhoog weefgetouw vermoedelijk voor bandweven.

De mulieribus claris (BNF Fr. 598), begin van de 15e eeuw. Tanaquil (fol. 70v). Rechtsonder spinnen, linkerhoek kaarden en rechtsboven weven op een getouw met een hevel of het getouw ook pedalen heeft is niet duidelijk.

Arachne (fol. 30v) aan het kaartweven, De mulieribus claris (British Library, Royal 20 C. V), begin van de 15e eeuw.

Penelope (fol. 61v) is aan het bandweven, tussen twee staande kolommen met een toplat. De mulieribus claris (British Library, Royal 20 C. V), begin van de 15e eeuw.

Tanaquil (fol. 75), De mulieribus claris (British Library, Royal 20 C. V), begin van de 15e eeuw. Rechtsonder het wassen van de wol, in de linkerhoek kaarden en spinnen, midden boven, weven op een weefgetouw zonder hevels.

De aankondiging, Pilgrimage of the Heart (BNF Fr. 376, fol. 116v), 2e kwartaal van de 15e eeuw. Bandweven tussen twee kolommen.

Den Haag, KB, 135 J 50, Book of Hours, Herkomst en datum: Utrecht(?), follower of the Masters van Otto van Moerdrecht (illuminator); c. 1430-1450. Half hoog weefgetouw en aanslagmes. De engel rechts houd een garenwinder ook wel beter bekend als Niddy-noddy vast.

Hours of Catherine of Cleves, De Heilige familie,c. 1460.

L'épÏtre d'Othéa door Christine de Pisan, Burgundy; c. 1450-1475 Voorstelling: Arachne boasts to Minerva about her weaving and is changed into a spider Bandweefgetouwtje ook wel beter bekend als boxloom. De hevel is duidelijk zichtbaar.

Minerva, Ovid's Metamorphoses (BNF Fr. 137), 2e helft vijftiende eeuw. Weefgetouw met ëën hevel en pedalen.

Sardanapalus spins (detail), Facta et dicta memorabilia (BNF Fr. 288, fol. 232), 2e helft vijftiende eeuw. Kaart-of bandweefgetouwtje voor op schoot. De dame op de achtergrond in het blauw is aan het vingerlusvlechten.

Mary weaving the veil of the Tabernacle, Savoy; c. 1460 Staand weefgetouw met zowel onder als boven een lat. V.l.n.r. er wordt geweven met 2 rijen kaartjes, dit was niet ongebruikelijk dit levert een extra sterke band op, verder zijn te zien een aanslagmes en het spoeltje.

Ovid's Metamorphoses (British Library, Royal 17 E. IV, fol. 87v), late 15e eeuw, Vlaams. Eenvoudig weefgetouw zonder hevels of pedalen.

Book of Hours and Prayer Book (use of Rome), Vlaams, c. 1500-1525 Mary weaving, the Christ-child reading. Laag, bijna tafelmodel, getouw en aanslagmes.

Wever uit Das Hausbuch der Mendelschen Zwölfbrüderstiftung in Nürnberg 15e/16e eeuw.

Erziehung der Jungfrau Maria (Rechtervleugel van Maria altaar): Artiest onbekend, 1510-1515

Bandweefgetouwtje afgebeeld op een laat middeleeuws tapijt,"The Noble Pastoral" afkomstig uit de 16e eeuw.